از فرسودگی روانی تا تابآوری اجتماعی؛ سلامت در عصر خبرهای بد
جهان امروز، بیش از هر زمان دیگری، پر از خبرهای ناگهانی، بحرانهای پیشبینیناپذیر و آیندههای مبهم است؛ وضعیتی که آرامآرام ذهن انسان را فرسوده میکند. در چنین فضایی، سلامت روان دیگر یک موضوع فردی یا لوکس نیست، بلکه به مسئلهای عمومی و حیاتی تبدیل شده است؛ موضوعی که بیتوجهی به آن، هزینههای سنگینی
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – یکتا فراهانی: در دنیای امروزی؛ از اخبار نگرانکننده اقتصادی گرفته تا بحرانهای اجتماعی و جهانی، انسان معاصر هر روز با حجم عظیمی از نااطمینانی مواجه است. نااطمینانی که فقط زندگی بیرونی را تحتتأثیر قرار نمیدهد، بلکه آرامآرام به ذهن نفوذ میکند و احساس امنیت روانی را از بین میبرد. اما پرسش اصلی این است: چگونه میتوان در چنین شرایطی، سلامت روان را حفظ کرد؟
علی صیادی، متخصص روانشناسی بالینی در مورد مواجهه افراد در شرایط سخت میگوید: ذهن انسان برای ابهام طولانیمدت ساخته نشده و وقتی آینده نامعلوم میشود، اضطراب به واکنش طبیعی مغز تبدیل میشود. در شرایط بحرانی و ناپایدار، سلامت روان جامعه بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار میگیرد. فشارهای مزمن ناشی از آینده نامعلوم، اخبار منفی مداوم، مشکلات اقتصادی و احساس فقدان کنترل، میتوانند به افزایش اضطراب، افسردگی، خشم و فرسودگی روانشناختی منجر شوند.
به گفته این روانشناس، پژوهشهای روانشناسی سلامت نشان میدهند نااطمینانی طولانیمدت، مغز را در حالت هشدار دائمی نگه میدارد؛ حالتی که اگر ادامهدار شود، توان روانی فرد را تحلیل میبرد و حتی عملکرد اجتماعی را مختل میکند.
- ذهنآگاهی چیست؟
- اسیر اضطراب نشوید
اعتیاد به اخبار بد؛ دشمن خاموش آرامش روان
یکی از نخستین و درعینحال سادهترین راهکارها، تنظیم آگاهانه مواجهه با اخبار است. پیگیری افراطی اخبار، بهویژه از منابع غیررسمی و هیجانانگیز، اضطراب را تشدید میکند و احساس درماندگی را افزایش میدهد. این متخصص روانشناسی بالینی تأکید میکند قرار نیست بیخبر باشیم، اما باید مرز بگذاریم. اختصاص زمان مشخص و محدود برای دریافت اخبار از منابع معتبر، میتواند به طور قابلتوجهی برانگیختگی روانی را کاهش دهد و تعادل هیجانی را حفظ کند.
برنامه روزانه؛ پناهگاه ذهن در روزهای آشفته
حفظ ساختار روزمره، حتی در سختترین شرایط، نقش حیاتی در سلامت روان دارد. داشتن برنامهای منظم برای خواب، تغذیه، فعالیت بدنی و کارهای روزانه، به مغز پیام ثبات و پیشبینیپذیری میدهد. به گفته صیادی، شواهد علمی نشان میدهد که بینظمی در سبک زندگی و کمخوابی، به طور مستقیم با تشدید علائم اضطراب و افسردگی مرتبط است. به بیان ساده، وقتی زندگی از ریتم میافتد، ذهن هم دچار آشفتگی میشود.
انسان بدون رابطه، آسیبپذیرتر است
روابط اجتماعی معنادار، یکی از مهمترین سپرهای محافظ سلامت روان هستند. گفتوگو درباره ترسها و نگرانیها با افراد امن و قابلاعتماد، بار روانی را کاهش میدهد.
این کارشناس هشدار میدهد که انزوا، هرچند در کوتاهمدت ممکن است آرامشبخش به نظر برسد، اما در بلندمدت خطر تشدید مشکلات روانشناختی را افزایش میدهد. حمایت اجتماعی، یکی از اصلیترین پیشبینیکنندههای تابآوری در شرایط بحرانی است
مهار هیجان
در روزگار نااطمینانی، مهارتهای تنظیم هیجان اهمیتی دوچندان پیدا میکنند. تمرینهایی مانند تنفس عمیق، آرامسازی عضلانی، ذهنآگاهی و تمرکز بر لحظه حال، به کاهش واکنشهای هیجانی شدید کمک میکنند.
به گفته صیادی، این تمرینها به فرد کمک میکنند میان رویدادهای بیرونی و واکنشهای درونی فاصله ایجاد کند؛ فاصلهای که تصمیمگیری منطقیتر و رفتار سالمتر را ممکن میسازد.
معنا؛ حلقه گمشده سلامت روان
معنادادن به تجربههای دشوار، یکی از کلیدیترین عوامل حفظ سلامت روان است. مشارکت در فعالیتهای داوطلبانه، کمک به دیگران یا تمرکز بر ارزشهای شخصی، حس هدفمندی را تقویت میکند. این متخصص روانشناسی بالینی میگوید: وقتی فرد احساس کند حضورش معنا دارد، حتی در شرایط سخت هم کمتر دچار ناامیدی میشود.
در نهایت، باید تأکید کرد مراجعه به روانشناس یا روانپزشک در صورت تداوم علائم روانشناختی، نشانه ضعف نیست. این اقدام، تصمیمی آگاهانه و مسئولانه برای مراقبت از خود است.
