پایان کابوس بیسوادی ایرانیان | روایت نهضت علمی در چهار دهه
تا سال ۱۳۵۷ شمسی سواد مخصوص طبقه خاص یعنی اشراف زادگان و در بهترین حالت فرزندان کارمندان دربار و دولت بود؛ در دهه چهل و پنجاه هم که سواد به روستاها و عشایر رسید تا پایان مقطع ابتدایی و با الویت پسران بود.
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین-گروه گزارش: بنابراین اگر کسی قصد درس خواندن در مقطع راهنمایی و متوسطه را داشت باید به شهر میرفت و هزینه جانبی مانند خانه و خورد و خوراک را پرداخت میکرد. بعد از انقلاب این بساط تبعیض و بیتوجهی به آموزش پرچیده شد و آموزش عمومی تا پایان سال دوازدهم یا همان دیپلم رایگان و فراگیر شد و رخت بیسوادی به خصوص در دختران تا آمار بالای ۹۰ درصد پرچیده شد.
رخنه تحصیلات عالی تا روستاهای دورافتاده
یکی از مهمترین تحولات آموزشی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، گسترش و ایجاد دسترسی برابر به مراکز آموزشی ویژه مناطق محروم و روستایی بوده است. این تحول بزرگ با هدف کاهش محرومیتهای تحصیلی، ضمن اجرای طرحهایی مانند «مدارس شبانهروزی، عشایری و سیار به وقوع پیوسته است. نرخ برخورداری از فرصتهای همگانی علمآموزی و دسترسی به مراکز تحصیلی پایه از 40 درصد دوران پیش از انقلاب به 98 درصد بعد از پیروزی انقلاب اسلامی رسیدهاست.
باسوادی، مُد شد
2 سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، همه اعداد و ارقام آماری مرتبط به درس و مشق و مدرسه از سوی وزارت آموزش و پرورش وقت، چنین اعلام شد: نرخ باسوادی زنان در سال 1355 برابر با 35 درصد و همچنین نرخ باسوادی مردان 60 درصد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و با شروع به کار نهضت سوادآموزی، آمارهای تحصیلی رو به صعود گذاشتند؛ باسوادی بیش از 95 درصد زنان و 96 درصد مردان. عدالت در برخورداری یکسان از فرصتهای دانشآموزی هم برای دختران و هم پسران، مهمترین اتفاق در این بخش از دستاوردهای آموزشی بوده است.
پناه بر ارزشیابی توصیفی از نمره
از دیگر تغییرات رو به جلو در حوزه آموزش، تبدیل شیوه ارزشیابی نمره محور به شیوه ارزشیابی کیفی-توصیفی در دهه هشتاد شمسی است. تغییری که به واسطه تدوین سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش (فصل چهارم-بند 16) ایجاد شده است. توجه تنظیم کنندگان سند تحول بنیادین ساختار آموزشی به ابعاد روانشناختی به ویژه در این فصل و بند، آثار مطلوبی در پی داشته و دارد. از جمله اینکه دانشآموزان از شر فوبیای نمرات زیر 10 تا صفرهای ناامیدکننده، در امان ماندهاند و تحصیل آنها با واژههای عالی تا نیاز به تلاش بیشتر توصیف میشود.
تکنولوژی در خدمت آموزش
پیش از 22 بهمن 1357 آمار مدارسی که در کل کشور از حداقل امکانات تکنولوژی محور (یک دستگاه رایانه، ویژه دروس فنی) برخوردار بودند به کمتر از 2 درصد میرسید. این در حالیست که رویه تحول نظام آموزشی در راستای بهرهگیری از دانش و ابزار دیجیتال، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شتاب قابل ملاحظهای گرفت. به طوری که امروز بیش از 60 درصد مدارس کشور از متوسط امکانات تکنولوژی محور (تختههای هوشمند، پروژکتور، دوربین و سیستمهای صوتی) برای تعلیم و تربیت دانشآموزان بهره میگیرند. شبکه شاد (شبکه آموزش دانشآموزی) نیز یکی از بزرگترین پلتفرمهای آموزش مجازی است که بیش از 8 میلیون دانشآموز و تمام معلمان در آن عضو هستند و فعالیت دارند.
پایان کابوس ترک تحصیل کلاس اولیها
گسترش کمی و کیفی مراکز پیشدبستانی از دیگر مولفههای بررسی دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه آموزشی است. در حال حاضر بنا به آخرین آمار اعلام شده از سوی سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، بیش از 28 هزار کودکستان و مرکز پیشدبستانی در کشور فعال هستند. در آییننامههای اجرایی این مراکز آمده که ذیل اهدافی مانند آشنایی اولیه با علوم گوناگون، استعدادیابی، شناسایی نقاط ضعف و قوت نوآموز، توجه به اولویت «رشد همهجانبه کودکان» در ابعاد مختلف اجتماعی و عاطفی در دستور کار قرار بگیرد. پیش دبستانی آمار تکرار پایه اول ابتدایی و ترک تحصیل کلاس اولیها را به شدت کاهش میدهد.
دانشآموزان استثنایی، استثنا نیستند
پیشرفتهای آموزشی در ارتباط با علمآموزی کودکان با نیازهای ویژه نیز از دستاوردهای آموزشی انقلاب اسلامیست. با تأسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، این کودکان تحت پوشش برنامههای آموزشی تخصصی قرار گرفتهاند. بر این اساس، بیش از 150 هزار دانشآموز با نیازهای ویژه در بیش از هزار و 600 مدرسه ویژه مشغول تحصیل هستند. همچنین ساخت مدرسه برای دانشآموزان اوتیسمی باکمک خیرین مدرسهساز از اتفاقات مهم دو دهه اخیردر ایران است.
مدرسهها، نو میشوند
با اینکه سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس ایران پیش از تاریخ انقلاب اسلامی تاسیس شد اما بعد از این تاریخ بود که دست به کار شد. یکی از مهمترین وظایف و اقدامات این سازمان، ساخت و نوسازی مدارس در مناطق محروم و روستایی است که آمار 20 درصدی روستاهای محروم دارای مدرسه (پیش از انقلاب) را 70 درصد افزایش دادهاست. در حال حاضر بیش از 130 هزار مدرسه در کشور وجود دارد که بسیاری از آنها در مناطق محروم و روستایی دایرند. هم اکنون بسیاری از این مدارس با کمتر از١٠ دانش آموز فعالیت میکنند وبرخی حتی یک دانش آموز و معلم دارند.
آمارهای دوستداشتنی
تعداد دانشآموزان در سال 1357 حدود 7 میلیون نفر بوده که این تعداد در تازهترین آمار به 17 میلیون دانشآموز رسیدهاست. نرخ پوشش تحصیلی دوره ابتدایی 98 درصد و دورههای متوسطه 90 درصد است. 2 میلیون و 500 هزار دانشآموز در حدود 20 هزار مدرسه غیردولتی در حال تحصیل هستند. پیش از انقلاب، سرانه فضای آموزشی برای هر دانشآموز حدود بیش از یک متر مربع بوده که اینک به بیش از 5 متر مربع افزایش یافتهاست. همچنان که تعداد معلمان نیز با توجه به افزایش جمعیت، 3 درصد رشد داشته است. از این روست که ایران در رده کشورهای تراز اول در حوزه آموزشی قرار گرفتهاست.
