شپش سر کودک: چرا نباید به کودک انگ زد و خارش شبانه را جدی گرفت؟

در کشور سالانه ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار مورد آلودگی به شپش سر گزارش میشود و بسیاری از خانوادهها هنوز اطلاعات کافی درباره راههای انتقال و درمان این انگل را در اختیار ندارند.
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – پروانه بندپی: شپش یکی از موضوعات پررنگ در فصل بازگشایی مدارس است. هر سال ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار مورد آلودگی به شپش سر در کشور ثبت میشود؛ انگلی که برخلاف باورهای رایج، نه به فقر محدود است و نه به عدم رعایت بهداشت و میتواند در هر طبقه اجتماعی یافت شود. تماس نزدیک در محیطهای شلوغ، مهمترین عامل انتقال شپش است. با این حال، باورهای غلط درباره راههای ابتلا و درمان آن در جامعه همچنان پابرجاست.
شپش به طبقه اجتماعی کاری ندارد
فرهی در خصوص ماهیت شپش و افزایش موارد ابتلا در فصل مدارس میگوید: «شپش انگلی است که زیستگاه اصلی آن پوست سر انسان بوده و از خون تغذیه میکند. قدرت انتقال آن بسیار بالاست و به همین دلیل با بازگشایی مدارس، با تجمع کودکان و نوجوانان در محیطهای مشترک، انتقال آن افزایش مییابد. البته شپش به مدارس محدود نمیشود و در فصلهای پرتردد سفر، هتلها، خانههای سالمندان و مراکز نگهداری افراد کمتوان نیز مشاهده شده است.»
این متخصص پوست و مو با رد ارتباط ابتلا به شپش با فقر و بهداشت پایین تأکید میکند: «در واقع، در هتلهای بسیار لوکس و میان افراد با سطح رفاه اقتصادی بالا نیز موارد متعددی از ابتلا گزارش شده است. در بازدیدهای خود از مدارس مختلف، حتی در مدارس برخوردار از نظر اقتصادی نیز با مشکلات بهداشتی پوست سر مواجه شدهام. در مقابل، در برخی مناطق کمبرخوردار، به دلیل حساسیت بیشتر خانوادهها و نظارت والدین، وضعیت بهداشتی کودکان بهتر بوده است. بنابراین، شپش را نمیتوان بیماری مختص طبقات کمدرآمد دانست.»
خارشهای شبانه را جدی بگیرید
به گفته این متخصص پوست و مو، «خارش شدید و بهویژه تشدید آن در شب، یکی از بارزترین نشانههای ابتلا به شپش است.» او توضیح میدهد: «اگر فردی دچار خارش شدید و جدیدی در پوست سر شود، مخصوصاً اگر این خارش در شبها تشدید شود، باید به ابتلای او به شپش مشکوک کرد. گاهی این خارش آنقدر شدید است که کودک سر خود را میخاراند و حتی پوست سرش زخم میشود. افزایش ناگهانی پوستهریزی نیز میتواند از علائم دیگر ابتلا باشد. تخم شپش به ریشه مو و نزدیک پوست سر چسبیده و برخلاف شوره، بهراحتی جدا نمیشود.»
شپش باعث طاسی و ریزش مو میشود؟
ریزش مو و طاسی ناشی از شپش، یکی از دغدغههای خانوادهها است؛ موضوعی که به گفته فرهی، جای نگرانی ندارد. او میگوید: «نیازی به تراشیدن یا کوتاه کردن موها نیست. شپش با بلند یا کوتاه بودن مو ارتباطی ندارد و به پوست سر و محل رویش مو توجه میکند. تصور ریزش مو بر اثر شپش بیشتر به شرایط بهداشتی نامناسب و درمانهای قدیمی برمیگردد. در گذشته، بهویژه در دوران جنگ جهانی، به دلیل شیوع گسترده شپش و نبود امکانات بهداشتی و داروهای مناسب، موها را از ته میتراشیدند، اما امروز به دلیل دسترسی به داروها و محصولات مؤثر از بینبرنده شپش، چنین اقدامی ضروری نیست.»
ابتلا به شپش مایه شرمندگی نیست
فرهی معتقد است برخورد خانوادهها با کودک مبتلا اهمیت زیادی دارد و نباید اجازه داد این موضوع به عاملی برای خجالت یا طرد شدن او تبدیل شود. او میگوید: «کسی که به شپش مبتلا میشود، نه کثیف است و نه بیدقت. بسیاری از والدین و بزرگسالان در دوران کودکی شپش گرفتهاند و شاید حتی متوجه ابتلای خود نشده باشند. این اتفاق میتواند برای هر کسی رخ دهد. گاهی والدین با دیدن شپش در سر فرزندشان آنقدر ناراحت میشوند که گریه میکنند. درحالیکه شپش بیماری خطرناکی نیست و درمان آن معمولاً دو هفته زمان میبرد. باید آن را مانند سرماخوردگی در نظر گرفت. حتی ممکن است فرد چندین بار به آن مبتلا شود.»
شپش را چطور درمان کنیم؟
این متخصص پوست و مو در خصوص درمان شپش سر توضیح میدهد: «برای درمان، از شامپوهای دارویی مانند پرمترین استفاده میشود. دوره درمان معمولاً حدود دو هفته است و در کنار مصرف دارو، باید تخمهای شپش را با شانه مخصوص از مو جدا کرد. شامپوهای ایرانی اثربخشی خوبی دارند و خانوادهها برای خرید محصولات خارجی و گرانقیمت نیازی ندارند.»
این پزشک، استفاده از وسایل شخصی مشترک را یکی از کانالهای انتقال شپش میداند و توصیه میکند: «حوله، شانه، لباس، روسری، دستکش و ملحفه مشترک میتوانند واسطه انتقال شپش باشند. والدین باید وسایل شخصی کودک، از جمله مقنعه، روسری، لباس و ملحفه را بشویند و در صورت امکان اتو کنند.»
دور زالودرمانی را خط بکشید
او در ادامه نسبت به درمانهای خودسرانه و توصیههای غیرعلمی در فضای مجازی هشدار میدهد: «رنگ کردن مو، دکلره کردن موها و اقدامات آرایشی تأثیری در پیشگیری یا درمان شپش ندارند. روشهایی مانند زالو انداختن، حجامت سر، استفاده از حنا و مواد مختلف یا ایجاد زخم روی پوست سر نهتنها شپش را از بین نمیبرند، بلکه ممکن است باعث التهاب و آسیب پوستی شوند و درمان را پیچیدهتر کنند. شپش، درمان مشخصی دارد و باید از همان ابتدا درمان دارویی را جدی گرفت.»
به کودکی که شپش دارد، انگ نزنید
این پزشک بر ضرورت آموزش کودکان و خانوادهها تأکید میکند و میگوید: «بهتر است مربیان بهداشت و مسئولان مدارس به کودکان در مورد شپش آموزش دهند و به دلیل ابتلای یک کودک، او را با انگ کثیفی و … مواجه نسازند. اگر خودمان یا فرزندمان دچار خارش غیرمعمول پوست سر شدیم، باید به اولین پزشکی که در دسترس است مراجعه کنیم.»
فرهی میگوید: «شپش نه مایه شرمندگی است و نه نشانه بیتوجهی خانواده کودک به بهداشت. مهم این است که آن را بهدرستی تشخیص داده و درمان کنیم.»



