نشستن طولانی فقط کمردرد نمی‌آورد؛ این ۳ عارضه هم در کمین‌اند

قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین- پروانه بندپی: خیلی از ما تبعات واقعی «زیاد نشستن» را دست‌کم می‌گیریم یا درباره آن آگاهی نداریم. متخصصان می‌گویند بدن انسان برای حرکت طراحی شده است، نه برای هشت تا ده ساعت نشستن پشت میز، پشت فرمان، پای لپ‌تاپ و بعد هم لم دادن روی مبل و کاناپه جلوی تلویزیون. نشستن طولانی‌مدت به سبک زندگی مدرن تبدیل شده اما باید دانست که این سبک، بی‌سروصدا سلامت جسم و روان را به خطر می‌اندازد.

نشستن؛ قاتل خاموش قلب

از نگاه متخصصان و پزشکان، اولین قربانی نشستن طولانی، قلب و عروق است. وقتی ساعت‌ها بی‌حرکت می‌نشینیم، جریان خون کند می‌شود، مصرف انرژی پایین می‌آید و متابولیسم بدن افت می‌کند. این وضعیت باعث می‌شود قلب برای پمپاژ خون فشار بیشتری وارد کند و در طول زمان ریسک فشار خون بالا، افزایش وزن، بالا رفتن چربی خون و در نهایت بیماری‌های قلبی و سکته‌ها افزایش یابد.

سوسن یاری، کارشناس ارشد طب ورزشی و مشاور ورزشی بزرگسالان به قاب فردا به نقل از همشهری آنلاینمی‌گوید: «نشستن طولانی حتی در افرادی که هفته‌ای چند بار ورزش می‌کنند هم خطرناک است. یعنی شما نمی‌توانید با یک ساعت ورزش، هشت ساعت نشستن مداوم را جبران کنید. مطالعات نشان داده‌اند افرادی که بیشتر از ۶ ساعت در روز می‌نشینند، حتی اگر سیگار نکشند و تغذیه نسبتاً سالمی هم داشته باشند، ریسک بالاتری برای سکته قلبی و سکته مغزی دارند.» به گفته یاری، «بدن انسان برای حرکت طراحی شده است، نه برای ساعت‌ها نشستن پشت میز، پشت فرمان، پای لپ‌تاپ یا لم دادن روی کاناپه جلوی تلویزیون.»

زانو، لگن و کمری که زود پیر می‌شوند

زندگی شهری، ساعت‌ها نشستن پشت میز، صندلی مدرسه، خودرو و لپ‌تاپ را به یک عادت روزمره تبدیل کرده است. نشستن طولانی – البته بی‌صدا و آرام – می‌تواند سلامت جسم و روان را تحت تأثیر قرار دهد. کارشناسان می‌گویند این مسئله نه تنها بزرگسالان، بلکه کودکان را هم درگیر کرده و تبعات جدی دارد.

ستون فقرات و مفاصل آسیب می‌بینند

نشستن طولانی فشار غیرطبیعی روی ستون فقرات و لگن ایجاد می‌کند و عضلات مرکزی بدن را ضعیف می‌کند. نتیجه کمردرد، خشکی مفاصل و درد زانو است. یاری می‌گوید: «نشستن طولانی باعث کوتاه شدن عضلات لگن و ران می‌شود و الگوی راه رفتن را به‌ هم می‌زند. این می‌تواند منجر به آرتروز زودرس شود. کودکان هم از این مشکل در امان نیستند؛ ساعت‌های طولانی نشستن پای تبلت، موبایل، ایکس‌باکس و … باعث درد کمر و گردن و ضعف عضلانی کودک می‌شود.»

نشستن و بروز اضطراب

شاید با شنیدن این مورد تعجب کنید اما کم‌تحرکی فقط روی جسم اثر بد نمی‌گذارد؛ مغز هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. کاهش ترشح هورمون‌های «حال خوب» مانند سروتونین و اندورفین باعث افزایش اضطراب، افسردگی و افت تمرکز می‌شود. افرادی که بیشتر می‌نشینند، حتی اگر کار سبک داشته باشند، بیشتر احساس خستگی ذهنی و بی‌حوصلگی و افسردگی دارند.

ارتباط نشستن و ابتلا به دیابت

یکی دیگر از خطرات کمتر دیده‌شده، افزایش مقاومت به انسولین است که زمینه‌ساز دیابت نوع دو است. وقتی عضلات فعال نباشند، گلوکز خون مصرف نمی‌شود و سطح قند افزایش می‌یابد. پزشکان تأکید می‌کنند که نشستن طولانی به ‌اندازه مصرف قند و چربی در بروز دیابت نقش دارد و یک عامل مستقل خطر محسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید؛

• یک توصیه طلایی به افرادی که زیاد می‌نشینند

• نشستن طولانی‌مدت، مردها را از لذت پدر شدن محروم می‌کند

• کم‌تحرکی زنان ایرانی بالاتر از میانگین جهان

• سالمندان را مجبور به یکجانشینی نکنید

خطر در کمین کودکان

شاید نگران‌کننده‌ترین گروه، کودکان باشند. بازی‌ها و تحرک‌های بدنی نسل‌های پیشین، جای خود را به تبلت و موبایل و بازی‌های رایانه‌ای و کم‌تحرکی و یکجانشینی داده‌اند. کم‌تحرکی در کودکان باعث ضعف عضلات، اختلال رشد حرکتی، چاقی، کاهش تمرکز و اختلال خواب می‌شود. حتی اعتمادبه‌نفس بدنی کودک هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

یاری، مشاور ورزشی بزرگسالان می‌گوید: «بدن کودک باید حرکت کند تا رشد عضلانی و عصبی به‌ درستی شکل بگیرد. وقتی کودک زیاد می‌نشیند، عضلات لگن، شکم و پشت ضعیف می‌شوند، تعادل و هماهنگی حرکتی او کاهش پیدا می‌کند، سرعت واکنش‌ها پایین می‌آید و حتی یادگیری و تمرکز ذهنی‌اش مختل می‌شود. تحرک روزانه نه تنها برای قوی شدن عضلات، بلکه برای شکل‌گیری صحیح شبکه‌های عصبی مغز و رشد سالم ذهنی و جسمی کودک ضروری است.»

چند توصیه خیلی ساده اما مهم

نشستن‌های طولانی هرچند ظاهرا بی‌خطر است، اما یک عامل خطر واقعی و مستقل برای سلامت جسم و روان محسوب می‌شود. سبک زندگی شهری، تحرک را محدود کرده و بدن ما را وادار به تحمل فشارهای خاموش کرده است. راه‌حل اما پیچیده نیست؛ هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یا حداکثر هر یک ساعت باید از جای خود بلند شویم و راه برویم یا حرکات کششی انجام دهیم. حتی در محل کار. حتی دو دقیقه ایستادن و حرکات کششی انجام ندادن هم می‌تواند اثرات مخربِ نشستن را کاهش دهد. کارشناسان تأکید دارند که این توقف‌های کوتاه در طول روز، سلامت قلب، مفاصل و مغز را بهبود می‌دهد.

برای کودکان هم راهکارها ساده و در دسترس‌اند؛ زمان استفاده از تلویزیون، موبایل و تبلت را برای کودک محدود کنید و به جای آن فعالیت‌های حرکتی کوتاه و مکرر جایگزین کنید. کودکان هم مثل بزرگسالان باید هر یک ساعت از حالت نشسته بلند شوند، چند دقیقه بدوند، بپرند یا بازی‌های فعال انجام دهند. بازی‌های روزانه مثل دوچرخه‌سواری، اسکوترسواری در بیرون از خانه و یا توپ‌بازی، قایم‌موشک و … در داخل خانه هم عضلات و تعادل بدن کودک را تقویت می‌کند و هم باعث رشد مغز و تمرکز او می‌شود.