سیاسی
جبهه پنهان تازه ایران علیه آمریکا کجاست؟ | ماجرای تحول ویژه در راهبرد جنگ نامتقارن تهران
فضای سایبری به یکی از میدانهای مهم رویارویی تهران با محور واشنگتن – تلآویو تبدیل شدهاست؛ میدانی که به اعتقاد کارشناسان بینالمللی، تهران در آن تلاش میکند با تکیه بر توانمندیهای نامتقارن، هزینههای جنگ را به رقبای خود تحمیل و محیط عملیاتی را به نفع خود شکل دهد.
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – گروه سیاسی: اندیشکده مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) بهتازگی در گزارشی تحلیلی به فعالیتهای ایران در حوزه نبرد سایبری پرداخته و تاکید کرده است حملات منتسب به ایران علیه زیرساختهای آب آمریکا، در صورت تأیید، میتواند نشانهای از افزایش دامنه فشار سایبری تهران باشد.
افزایش حملات سایبری
- از ۲۶ ژوئیه، حملات سایبری همزمانی به تأسیسات آب در دستکم ۶ ایالت آمریکا گزارش شدهاست.
- اهمیت و گستردگی این حملات سبب شد آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا (CISA) هشدارهای قبلی خود را ارتقا دهد.
- برخی نشانهها، احتمال نقشآفرینی عوامل سایبری ایران را مطرح کردهاست.
- فعالیت سایبری ایران افزایش محسوسی داشته و دستگاه سایبری این کشور بیش از گذشته در خدمت اهداف جنگی علیه آمریکا، اسرائیل و رقبای منطقهای قرار گرفتهاست.
تحول در راهبرد جنگ نامتقارن ایران
- از آغاز درگیری، ایران تغییر گستردهتری در راهبرد نظامی خود ایجاد کرده و بر ابزارهای نامتقارن برای ایجاد فشار بر رقبای جهانی و منطقهای تمرکز داشتهاست.
- محور راهبردها:
- بهرهبرداری از آسیبپذیری نیروهای متعارف آمریکا و اسرائیل
- استفاده از تنگههرمز برای تحمیل هزینه به بازارهای انرژی و رقبای منطقهای
- اجرای جنگ اطلاعاتی برای شکلدهی به روایت جهانی درباره جنگ
- در این میان، قابلیتهای سایبری یک ابزار توانمندساز مهم محسوب میشوند.
- این قابلیت در فرسایش توان رقبای ایران و گسترش قدرت این کشور در خارج از مرزها نقش دارد.
- از مارس ۲۰۲۶، فعالیتهای سایبری ایران افزایش یافته است.
- برخی حوزههای فعالیت:
- جاسوسی سایبری
- ایجاد دسترسیهای فنی
- عملیات اخلالگرانه
- عملیات اطلاعاتی با استفاده از فضای سایبری
تغییر مستقیم دستگاه سایبری ایران در حمایت از جنگ
- در مراحل نخست درگیری، فعالیت سایبری ایران عمدتاً ماهیتی فرصتطلبانه داشت.
- مهاجمان از دسترسیهای فنی موجود برای اجرای حملات سریع و نسبتاً ساده علیه اهداف دارای ضعفهای امنیتی استفاده میکردند.
- حملات هکتیویستی، مانند تغییر صفحات وب یا افشای اطلاعات نیز انجام میشد.
- در کنار آن، جاسوسی سایبری و عملیات اطلاعاتی نیز وجود داشت.
- این الگو بهتدریج به رویکردی هماهنگتر تبدیل شدهاست.
- اکنون دستگاه سایبری ایران ارتباط مستقیمتری با اهداف جنگی دارد.
- جاسوسی سایبری برای پشتیبانی از عملیات نظامی اهمیت بیشتری پیدا کردهاست.
بخشی از تازهترین فعالیتهای سایبری ایران
- در ژوئیه ۲۰۲۶، مشخص شد ایران با نفوذ به پروتکل SS۷، که برای مسیریابی دادهها در شبکههای مخابراتی استفاده میشود، تلاش کرده محل استقرار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را شناسایی کند
- این اطلاعات بهصورت مستقیم در حملات نظامی علیه این نیروها مورد استفاده قرار گرفته و به مجروح شدن آنها منجر شده است.
- همچنین مقامهای ارشد آمریکایی و اسرائیلی هدف جاسوسی قرار گرفتهاند.
- این اقدام احتمالاً با هدف شناخت روند تصمیمگیری راهبردی انجام شدهاست.
- دوربینهای امنیتی نیز در کشورهای مختلف هدف حملات قرار گرفتهاند تا از آنها برای هدایت حملات پهپادی یا موشکی و همچنین ارزیابی خسارتهای پس از حمله استفاده شود.
- گزارشها همچنین از گسترش جاسوسی سایبری ایران علیه بخشهای هوانوردی، هوافضا، صنایع دفاعی، مخابرات و حوزه فضا و ماهواره حکایت دارند.
تلاش برای شکلدهی فعالانه به محیط عملیاتی
- ایران علاوه بر جاسوسی، از قابلیتهای تهاجمی سایبری برای تأثیرگذاری فعالانه بر محیط عملیاتی نیز استفاده میکند.
- بخش مهمی از این فعالیتها با اهداف جنگ اطلاعاتی انجام میشود.
- از نگاه دکترین ایران، حوزه اطلاعاتی یکی از میدانهای اصلی نبرد است و جنگ اطلاعاتی ابزاری برای ایجاد «عمق راهبردی» و نمایش قدرت فراتر از مرزهای کشور محسوب میشود.
- از نظر گستره، حملات سایبری ایران اهداف متنوعی را در آمریکا و خاورمیانه دربر گرفتهاند.
- گروههای هکتیویستی طرفدار ایران نیز بهصورت مستمر سازمانهایی را در خاورمیانه هدف قرار دادهاند.
- ازنظر عمق، مقامهای فعلی و سابق آمریکا و اسرائیل، ازجمله چهرههای سیاسی و نظامی ارشد، هدف حملات و عملیات افشای اطلاعات قرار گرفتهاند.
- همچنین اطلاعات شخصی تفنگداران آمریکایی مستقر در خلیجفارس و نیروهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل هدف قرار گرفتهاست.
- اهمیت این حملات تنها در اختلال مستقیم آنها نیست؛ بلکه باید آنها را از منظر جنگ اطلاعاتی نیز دید.
- این اقدامها با نمایش توانایی ایران برای نفوذ به ساختار سیاسی و نظامی آمریکا و اسرائیل، اعتبار و تصویر امنیتی آنها را تضعیف میکند.
- این اقدام با ایجاد اصطکاک مداوم برای شهروندان و کسبوکارها، احساس ترس، اختلاف و آشوب را افزایش میدهد.
- در نتیجه، ایران میتواند بدون رویارویی مستقیم، برای رقبای خود هزینه ایجاد کرده و محیط اطلاعاتی مطلوبتری برای خود شکل دهد.
نقش هوش مصنوعی در عملیات سایبری ایران
- هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای مهم توانمندساز ایران تبدیل شدهاست.
- گزارشها نشان میدهند ایران از هوش مصنوعی در مراحل مختلف عملیات سایبری و اطلاعاتی استفاده کرده است؛ از شناسایی اولیه اهداف و بررسی فناوریهای مورد استفاده آنها گرفته تا نگارش کد، توسعه بدافزار، مهندسی اجتماعی و تولید و دستکاری محتوا.
- استفاده از هوشمصنوعی، سرعت، مقیاس، دامنه دسترسی و اثرگذاری عملیات سایبری ایران را افزایش دادهاست.
چشمانداز پیش رو
- اتکای ایران به جنگ نامتقارن و اهمیت قابلیتهای سایبری در این راهبرد، روشن است.
- ایران تنگه هرمز را اهرم اصلی فشار خود میداند و قابلیتهای سایبری، اگرچه نقشی ثانویه دارند، به تقویت و تکمیل اقدامات نظامی و اقتصادی آن کمک میکنند.
- قابلیتهای سایبری به ایران امکان میدهد شرایط محیط عملیاتی را مطابق منافع خود شکل دهد.
- در صورت ادامه جنگ یا شکست مذاکرات، اپراتورهای سایبری ایران احتمالاً بهدنبال ایجاد دسترسیهای فنی جدید و توسعه قابلیتهای تازه خواهند بود.
