نسل جدید کمپها در راه است
از باغهای دورافتاده و نیمهمخروبه حاشیه شهر تا مجتمعهای گرانقیمت و پر از امکانات ویلایی، میشود کمپهای ترک اعتیاد را دید. بعضی از آنها در اختیار ارگانها هستند و بعضی از طرف بخش خصوصی اداره میشوند.
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – محمد سرابی: گاهی هم خبری از وقوع جرم یا تخلفهای دیگر در کمپهای خصوصی میرسد. شباهت همه آنها این است که فرد معتاد، پس از پایان دوره ۳یا ۶ماهه آزاد میشود و به همان جامعهای برمیگردد که در آن دچار اعتیاد شده بود. ستاد مبارزه با مواد مخدر از مدتی پیش طرحی را برای ایجاد نسل جدید کمپهای ترک اعتیاد شروع کرد. در اینباره با دکتر سلیمان عباسی، معاون درمان ستاد گفتوگو کردیم. او شرح میدهد که با شروع بهکار و رونق یافتن نسل جدید کمپها، کمپهای قدیمی تعطیل نمیشوند، اما کارآمدی نسل جدید کمپها باعث دگرگونی جدی در نظام ترک اعتیاد خواهد شد.
اعتیاد باید هرسال کمتر میشد
عباسی با اشاره به اینکه سالانه ۱۲۰هزار میلیارد تومان برای مبارزه با اعتیاد و عوارض جانبی آن در کشور هزینه میشود؛ میگوید: «براساس برنامه هفتم توسعه باید بتوانیم سالانه یکدرصد بهبودی داشته باشیم و همینطور ۱۰درصد کاهش اعتیاد در کشور داشته باشیم. همکاران قبلی ما زحمت کشیدند و تلاش کردند، ولی الان نیاز به تحول جدیدی داریم که ببینیم سیاستها و روشهای درمان گذشته چقدر موفق بودهاند. ما نمیخواهیم تکبعدی نگاه کنیم که فقط برویم جسم معتاد را درمان کنیم یا مثلاً دارویی جایگزین مواد مصرفی کنیم.» او تأکید میکند: «کمپهای قبلی بیشتر محل نگهداری بوده و نتایج مورد انتظار آنگونه که باید و شاید محقق نشد. از طرف دیگر بعضی از معتادان متجاهر زخمهای باز و عفونت دارند. ممکن است هپاتیت، ایدز و بیماریهای واگیر داشته باشند. در برخی شهرها برای اینکه معتادهای متجاهر چهره شهر را آلوده نکنند کمپهای اجباری ساخته شدند و معتادان را در آنها جمعآوری کردند. حالا در نسل جدید کمپها، شخص معتاد را با همه جوانب و علتهای اعتیاد میبینیم. مثلا فروپاشی خانوادگی، فقر مالی و اختلالات رفتاری مانند بیماریهای زمینهای مثل افسردگی، اختلالات خواب، اختلالات رفتاری، دوقطبی، افکار خودکشی و… که فرد را به سمت اعتیاد برده است و بر این اساس پرونده پزشکی کامل برای آنها تشکیل میشود.»
ترخیص افراد آسیبپذیر
کمپهایی که اکنون در حال فعالیت است، مخصوصا کمپهای ماده ۱۶، محل نگهداری معتادان متجاهر بهمدت چندماه است. افرادی که در این کمپها هستند با حکم قضایی نگهداری و پس از مدتی دور بودن از مواد مخدر، آزاد میشوند. عباسی میگوید: «افراد بعد از ترخیص از این کمپها آسیبپذیر هستند و بازگشت به اعتیاد در کمین آنهاست. برای همین مهمترین ویژگی نسل جدید کمپها این است که امکان اشتغال و زندگی پس از دوران ترک برای بهبودیافتهها در همان محل فراهم باشد تا دوباره وارد محیط آلوده نشوند.» او با ذکر مثال بیان میکند: «مثلاً خانواده بهدلیل طلاق از معتاد جدا شدهاند و شغل قبلیاش را از دست داده یا اینکه پدر و مادرش فوت کرده و دیگر الان سرپناه ندارد. در نسل جدید کمپها که به نام مراکز امید و زندگی شناخته میشود برای تمام این مشکلات برنامههایی داریم. اگر بهبودیافته سرپناه دارد اما کار ندارد، میتواند روزها در کارگاههای این کمپها کار کند و شب به خانه برود. اگر برعکس کار دارد اما سرپناه ندارد، روزها به محل کار میرود و شبها به خوابگاهها برمیگردد. اگر هم نه شغل دارند و نه اسکان، به آنها شغل و اسکان داده میشود. حتی وقتی شخص بهبودیافته نزد خانوادهاش برمیگردد مددکاران با خانوادهها ارتباط برقرار میکنند تا مراحل رفتار با شخص بهبودیافته را آموزش دهند و برای ۳سال پرونده او را پیگیری میکنند.»
کمپهای بزرگ خودگردان
دربرخی استانها مانند استان مرکزی ساخت نسل جدید کمپها شروع شده است اما آیا ایجاد شهرکهای بزرگ ترک اعتیاد، که هم محلی برای اقامت و هم جایی برای کارکردن داشته باشند، هزینههای مقابله با اعتیاد را برای دولت بیشتر نمیکند؟ عباسی با اشاره با اینکه جامعه باید مقابله با اعتیاد را بهعنوان یک تکلیف اجتماعی بداند، میگوید: «مراکز امید و زندگی بهدلیل داشتن کارگاه پس از مدتی خودگردان میشوند و با درآمدهایی که دارند خود را اداره میکنند.» او درباره استانهایی که ممکن است امکانات ساخت نسل جدید کمپها را نداشته باشند، میگوید: «باید اراضی و فضاهای مستعد را به کمک استانداریها شناسایی کنیم و از خیرین و سازمانهای مردمنهاد کمک بخواهیم. مواد مخدر جدید بهصورت موجهای بزرگ جوانان ما را تهدید میکنند. نیازمند کمپهای نسل جدید با الگوی علمی هستیم تا بتوانیم با این مشکلات مقابله کنیم.»
کمپهای قدیمی باقی میمانند
اگر طرح مراکز امید و زندگی به نتیجه برسد و کمپهای نسل جدید در همه کشور ایجاد شوند، فعالیت کمپهای قدیمی غیرقانونی میشود؟ عباسی میگوید: «نیازی به برچیدن کمپهای قدیمی نیست. وقتی کمپهای نسل جدید ایجاد شوند، هم خود بیمار و هم خانوادههایشان آنها را انتخاب میکنند. قدیمیها هم رویکرد علمی را انتخاب و با آییننامههای جدید شروع بهکار میکنند. باید شرایطی را فراهم کنیم که یک دستگاه مانند وزارت بهداشت و بهزیستی و… به تنهایی برای فعالیت هر کمپ تصمیم نگیرد و صدور مجوزها شرایط احراز داشته و براساس نیازسنجی باشد نه اینکه مدام بخواهیم مراکز را توسعه دهیم. الان نزدیک به ۱۱ هزار مطب پزشک داریم که در حوزه ترک مواد مخدر فعالیت میکنندکه میتوانند استانداردهای خود را ارتقا دهند و در طرحهای جدید فعال باشند. هدف این است که مراکز فعلی را ارتقا دهیم و نواقص آنها را برطرف کنیم.»
