کاهش شگفت‌انگیز دوره فرزندآوری در ایران؛ از ۱۳ سال به ۶ سال
بررسی الگوی باروری در نسل‌های گوناگون زنان ایرانی حاکی از آن است که میانگین فاصله سنی میان فرزند اول و آخر از ۱۳ سال برای زنان متولد ۱۳۲۵ به ۶ سال برای زنان متولد ۱۳۶۵ کاهش یافته؛ در مقابل، میانگین سن مادران هنگام ثبت اولین فرزند، نوسانات محدودتری را نشان می‌دهد.
به گزارش قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین، مرکز رصد جمعیت کشور در گزارش هفتگی خود به تحولات نسلی در الگوی باروری زنان ایرانی طی یک قرن اخیر پرداخته است. بر اساس این گزارش، میانگین فاصله سنی میان فرزند اول و آخر زنان متولد ۱۳۲۵، ۱۳ سال بوده که این شاخص برای زنان متولد ۱۳۳۵ به ۱۱ سال، متولد ۱۳۴۵ به ۹ سال، متولد ۱۳۵۵ به ۸ سال و متولد ۱۳۶۵ به ۶ سال رسیده است؛ به این ترتیب، فاصله میان نخستین و آخرین فرزند در نسل‌های مورد مطالعه، طی حدود هشت دهه ۷ سال کاهش یافته است.
این در حالی است که میانگین سن مادران هنگام ثبت نخستین فرزند تغییرات کمتری داشته و از ۲۳ سال برای زنان متولد ۱۳۲۵ به ۲۲ سال در نسل‌های متولد ۱۳۳۵ و ۱۳۴۵ رسیده و سپس برای زنان متولد ۱۳۵۵ و ۱۳۶۵ به ترتیب ۲۴ و ۲۵ سال ثبت شده است. همچنین در نسل‌های پیشین، میانگین سن مادران متولد ۱۳۰۵ و ۱۳۱۵ هنگام ثبت نخستین فرزند به ترتیب ۲۷ و ۲۵ سال بوده است؛ موضوعی که می‌تواند با شرایط بهداشتی و سلامتی، نرخ مرگ‌ومیر مادری و نوزادی و همچنین کیفیت ثبت‌های آن دوره مرتبط باشد.
بررسی روندهای تاریخی نشان می‌دهد در مرحله اول، با ارتقای وضعیت بهداشتی و سلامتی جامعه، میانگین سن مادران هنگام ثبت نخستین فرزند کاهش یافت و فاصله میان فرزند اول و آخر تا دهه ۳۰ شمسی افزایش پیدا کرد؛ روندی که احتمالاً تحت تأثیر کاهش مرگ‌ومیر مادری و نوزادی بوده است. در مرحله بعد، با آغاز برنامه‌های تنظیم خانواده از دهه ۴۰ شمسی، به‌تدریج سن نخستین تجربه مادری افزایش و فاصله میان فرزند اول و آخر کاهش یافت.
بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان ثبت احوال کشور، بنابر این گزارش، افزایش تعداد مادران تک‌فرزند و میانگین فاصله ۶ ساله میان فرزند اول و دوم در تولدهای سال ۱۴۰۴، نشان‌دهنده تداوم احتمالی این روند و کوتاه‌تر شدن سال‌های فرزندآوری در نسل‌های جدید است؛ روندی که پیش‌بینی‌ها از ادامه آن در سال‌های آینده حکایت دارد.
