دستمال مخدر چیست؟ خطرات و عوارض آن

تکهای کاغذ کوچک، شبیه دستمال، در نگاه نخست ممکن است هیچکس را به شک بیاندازد؛ نه ظاهری عجیب دارد و نه لزوماً بوی مشخصی که حاکی از وجود یک ماده خطرناک باشد.
قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – محمد سرابی: اما همین تکه کاغذ میتواند حامل ترکیباتی باشد که ادراک فرد را از واقعیت منحرف میکند؛ به گونهای که ممکن است دیوار را چند متر دورتر از موقعیت واقعیاش تصور کند، صدایی را بشنود که وجود ندارد یا خود را در موقعیتی ببیند که هیچ ارتباطی با واقعیت ندارد. «دستمال» نامی است که برای این ماده روانگردان بهکار میرود؛ مخدری که اکنون نامش در میان هشدارهای مربوط به مصرف مواد در گردهماییهای خصوصی و مهمانیهای پنهانی شنیده میشود. اما این ماده چیست و چرا کارشناسان درباره عوارض آن هشدار میدهند؟
مخدری با ظاهری غیرمنتظره
دستمال، برخلاف بسیاری از موادمخدر که با شکل و شمایل مشخصی عرضه میشوند، ممکن است در قالب کاغذ یا نوارهای کوچک آغشته به مواد روانگردان در اختیار مصرفکننده قرار گیرد. البته نام دستمال بهمعنای وجود یک ترکیب شیمیایی ثابت نیست و آنچه با این عنوان شناخته میشود، ممکن است از نظر مواد تشکیلدهنده تفاوت داشته باشد.
دکتر سعید صفاتیان، پژوهشگر حوزه موادمخدر در گفتوگو با پارکوی همشهری با اشاره به اینکه این ماده پدیده کاملاً نوپا نیست، میگوید: «بیش از ۱۲ سال است که درباره این ماده صحبت میشود و در دورههای مختلف دوباره نام آن مطرح شده است. در دنیا صدها نوع ماده روانگردان جدید وجود دارد که بسیاری از آنها ساختارهای شیمیایی مشابهی دارند و در گروه مواد توهمزا قرار میگیرند.»
بهگفته این پژوهشگر، یکی از مشکلات عمده در مواجهه با مواد روانگردان جدید، تنوع ترکیبات و تغییر مستمر ساختار شیمیایی آنهاست؛ موضوعی که شناسایی و کنترل این مواد را برای پلیس و دستگاههای مسئول دشوار میکند.
از کاغذ تا توهم
صفاتیان میگوید: «نگرانی اصلی در مورد دستمال، صرفاً شکل عرضه آن نیست؛ بلکه تأثیری است که میتواند بر مغز و سیستم عصبی بگذارد. در برخی نمونههای شناساییشده در جهان، کاغذ یا نوارهای سلولزی به ترکیبات روانگردان آغشته شدهاند. بعضی از این ترکیبات در گروه کانابینوئیدهای صنعتی قرار میگیرند؛ موادی آزمایشگاهی که بر گیرندههای خاصی در مغز اثر میگذارند و میتوانند تغییرات شدید رفتاری و ادراکی ایجاد کنند.»
صفاتیان در خصوص شیوه مصرف این گروه از مواد توضیح میدهد: «بسته به نوع ترکیب و شکل تهیه آن، روش مصرف نیز متفاوت است. برخی ترکیبات از طریق استنشاق بخار یا اسپری و برخی دیگر از طریق تماس با پوست جذب میشوند، بنابراین نمیتوان برای تمام موادی که با نام دستمال شناخته میشوند، یک روش مصرف واحد در نظر گرفت.»
وقتی مغز واقعیت را تحریف میکند
خطرناکترین جنبه ماجرا، تأثیر روانی این مواد است. صفاتیان با اشاره به تجربیات مشاهدهشده در مصرفکنندگان مواد روانگردان میگوید: «برخی افراد تصور میکنند میتوانند با فردی در آن سوی دنیا بدون تلفن صحبت کنند یا حتی خلبانی را در آسمان ببینند و با او ارتباط برقرار کنند. این موارد نمونههایی از توهمهایی است که میتواند در اثر مصرف مواد روانگردان ایجاد شود.»
بهگفته او، اختلال در درک فاصله و تشخیص موقعیت نیز میتواند پیامدهای بسیار خطرناکی داشته باشد. فرد ممکن است فاصله یک دیوار، خودرو یا ارتفاع یک ساختمان را بهدرستی تشخیص ندهد و بدون آنکه از خطر آگاه باشد، به رفتاری دست بزند که جانش را به خطر اندازد.
این اختلالها گاهی به رفتارهای پرخطر، تصادفات و آسیبهای جدی منجر میشوند. در موارد شدید نیز مصرف مواد روانگردان میتواند فرد را به وضعیت روانپریشی حاد بکشاند؛ شرایطی که ممکن است نیاز به بستریشدن و دریافت درمان تخصصی داشته باشد.



