سلاح غیر قابل جایگزین ایران چیست؟ | مهم ترین سرمایه راهبردی ایران را بیشتر بشناسید

قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین – گروه سیاسی: اهمیت تنگه هرمز برای ایران، تنها به عبور نفتکش‌ها محدود نمی‌شود، بلکه این آبراه بین‌المللی، همزمان یک دارایی ژئوپلیتیک، یک مؤلفه امنیت ملی، یک عامل مؤثر در اقتصاد جهانی انرژی، ابزاری برای بازدارندگی و یک ظرفیت در راستای تقویت دیپلماسی منطقه‌ای است.

به همین دلیل، تنگه هرمز در محاسبات راهبردی ایران و دیگر بازیگران بین‌المللی جایگاهی ویژه دارد و هرگونه تحول در آن، می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه خلیج‌فارس، بر اقتصاد و امنیت جهانی داشته باشد.

مهم‌ترین اهرم ژئوپلیتیکی ایران

• در روابط بین‌الملل، جغرافیا به‌مثابه یک ابزار قدرت راهبردی عمل می‌کند.
• موقعیت ایران در شمال تنگه‌هرمز، آن را به یکی از بازیگران اصلی امنیت این آبراه تبدیل کرده‌است.
• تحولات این منطقه، از اهمیت ویژه‌ای برای قدرت‌های جهانی برخوردار است.
• تنگه هرمز جایگاه ایران را در معادلات امنیتی منطقه تقویت کرده‌است.

شاهراه انرژی جهان

– بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج‌فارس از این مسیر انجام می‌شود.

– بخش مهمی از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز وابسته به این آبراه است.

– هرگونه تحول در تنگه هرمز، مستقیماً بر بازار جهانی نفت، قیمت انرژی و اقتصاد قدرت‌های صنعتی اثر می‌گذارد.

– این اهمیت جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را تقویت می‌کند.

ابزار مهم بازدارندگی

• تنگه هرمز یکی از مؤلفه‌های بازدارندگی ایران محسوب می‌شود.
• در صورت افزایش تنش‌های منطقه‌ای، اهمیت این آبراه سبب می‌شود هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای جهان داشته باشد.
• این موضوع هزینه تصمیم‌های نظامی علیه ایران افزایش می‌دهد؛ مانند آنچه در ماه‌های اخیر شاهد بوده‌ایم.
• احاطه ایران بر تنگه هرمز سبب می‌شود بازیگران خارجی پیامدهای اقتصادی اقدامات خود را نیز محاسبه کنند.
• تنگه‌هرمز سب شده بازدارندگی ایران صرفاً نظامی نباشد، بلکه ابعاد اقتصادی نیز پیدا کند.

قدرت چانه‌زنی در مذاکرات

• نقش ایران در امنیت تنگه هرمز از مهم‌ترین مزیت‌های ژئوپلیتیکی به‌حساب می‌آید که تاثیرات مهی دارد؛ از جمله:

1. افزایش قدرت چانه‌زنی ایران
2. پررنگ تر کردن نقش ایران در ترتیبات امنیتی منطقه
3. اثرگذاری بر محاسبات طرف‌های مقابل

ابعاد مختلف تاثیرگذاری

1. امنیت ملی ایران: تنگه هرمز بخشی از محیط امنیتی ایران محسوب می‌شود.
2. تأثیر بر بازار جهانی انرژی: بازار نفت جهانی نسبت به هرگونه تنش در تنگه هرمز بسیار حساس است؛ موضوعی که اهمیت ژئوپلیتیکی ایران را افزایش می‌دهد.
3. ارتقای جایگاه در رقابت قدرت‌های جهانی: تنگه هرمز به محل تلاقی منافع قدرت‌های بزرگ تبدیل شده و ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، در مرکز این رقابت قرار دارد.
4. نقش در دیپلماسی منطقه‌ای: تنگه هرمز می‌تواند بستر مناسبی برای توسعه همکاری‌های چندوجهی بین‌المللی باشد.
5. یک مزیت جغرافیایی غیرقابل جایگزین: موقعیت جغرافیایی ایران در تنگه هرمز قابل انتقال یا جایگزینی نیست. با توجه به این موضوع، تنگه هرمز به یکی از پایدارترین دارایی‌های راهبردی ایران تبدیل شده‌است.
6. ظرفیت اقتصادی: علاوه بر صادرات نفت ایران، تنگه هرمز ظرفیت‌های اقتصادی دیگری نیز دارد؛ از جمله:

• توسعه ظرفیت‌های بندرگاهی در سواحل جنوبی
• ترانزیت کالا
• خدمات دریایی
• سوخت‌رسانی به کشتی‌ها
• توسعه مناطق آزاد
• سرمایه‌گذاری در صنایع دریایی
• تقویت کریدورهای حمل‌ونقل

اعتراف ‌جهانی به توان راهبردی ایران

در ماه‌های اخیر بیش از برخی جریان‌ها و چهره‌های داخلی، تحلیلگران و رسانه‌های بین‌المللی بر اهمیت راهبردی تنگه‌هرمز برای ایران تاکید کرده‌اند که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود.

• اندیشکده آمریکایی فارن‌افرز: اگر برای عبور محموله‌های انرژی از این آبراهه استراتژیک عوارض و حق ترانزیت وضع شود، ظرفیت تولید درآمدی بالغ بر ۸۰ میلیارد دلار در سال، ایجاد خواهد شد.
• روزنامه انگلیسی «تلگراف» : تنگه هرمز اکنون سلاحی قدرتمندتر از بمب هسته‌ای برای ایران است.
• سیلویا بولتوک، تحلیلگر ارشد سیاست بین‌الملل: تنگه هرمز یک «هم‌ترازکننده نامتقارن واقعی» محسوب می‌شود که «برگ برنده» ‌ ایران است و با هیچ دارایی دیگری قابل مقایسه نیست.
• مجله آمریکایی فورچن: ترامپ مجبور است حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را قبول کند.
• مرکز مطالعات راهبردی و بین‌الملل آمریکا (CSIS): اگر ایران نظام کنترل مسیرها، صدور مجوز و دریافت عوارض عبوری را در تنگه تثبیت کند، اهرم مذاکراتی واشنگتن تضعیف خواهد شد و دامنه اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل محدودتر می‌شود.
• فایننشال رویو استرالیا: اکنون ایران می‌تواند به چیزی وسیع‌تر از صرف بقا در جنگ بیندیشد؛ چشم‌اندازی برای خروج از بحران با موقعیتی بین‌المللی تقویت‌شده.
• گریگوری برو، تحلیلگر ارشد مؤسسه «اوراسیا گروپ» : ایران با تنگه هرمز، اهرم فشار قابل‌توجهی در اختیار دارد و بعید می‌دانم عقب‌نشینی کند؛ در واقع، زمان احتمالاً به سود ایران است.
• اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک: واشنگتن در بن‌بستی گرفتار شده که در آن، یا باید کنترل ایران بر تنگه‌هرمز را بپذیرد یا به سمت تنش‌هایی پرهزینه‌تر حرکت کند.
• رابرت پیپ، تحلیل‌گر سرشناس آمریکایی: ترکیب جغرافیا و فناوری‌های ارزان‌قیمت باعث شده است ایران به‌عنوان چهارمین مرکز قدرت جهانی در حال ظهور مطرح شود.
• جان مرشایمر، اندیشمند سرشناس آمریکایی: تنگه هرمز، همراه با توان موشکی و پهپادی ایران، سرچشمه قدرتی است که به‌سادگی از دست نخواهد رفت.
• اندیشکده آمریکایی «هوور» : با وجود برترین نیروی دریایی جهان، آمریکا در عمل قادر به مقابله با قدرت دریایی ایران در تنگه هرمز نیست.