۴ سناریوی تهران برای مقابله با جنگ احتمالی

به گزارش قاب فردا به نقل از همشهری آنلاین، جوان نوشت: دونالد ترامپ روز جمعه ایران را مجدداً به حمله نظامی تهدید کرد و اعلام کرد واشینگتن ممکن است «یک خشم حماسی کوچک دیگر» را آغاز کند. در واشینگتن، نشانه‌های آماده‌سازی برای یک دور جدید از تقابل، پررنگ‌تر شده است، در حالی که تهران با تدوین چهار سناریوی پاسخ که از حمله به اهداف نظامی امریکا تا گسترش دامنه درگیری به منطقه و نابودی زیرساخت‌های انرژی و ارتباطی متفاوت است، خود را برای غافلگیری واشینگتن آماده می‌کند.

ترامپ جمعه شب در تجمع انتخاباتی فلوریدا بیان کرد: «ممکن است یک خشم حماسی کوچک دیگر انجام دهیم.» او جزئیاتی درباره زمان یا گستره عملیات احتمالی ارائه نکرد، اما بار دیگر گزینه نظامی را در مقابل مذاکره با تهران قرار داد. رئیس‌جمهور امریکا خاطرنشان کرد که اگر ایرانی‌ها «عاقل باشند» باید پای مذاکره بیایند، در غیر این صورت، احتمال عملیات جدید منتفی نیست. با وجود تهدیدهای اخیر، موضع‌گیری‌ها در واشینگتن دی‌سی یکپارچه نیست. ترامپ در جمعه گفت امریکا می‌تواند جنگ را به‌سرعت خاتمه دهد، اما هم‌زمان این پرسش را مطرح کرد که آیا بهتر است جنگ سریع به پایان برسد یا به‌تدریج فروکش کند. او پیش‌تر نیز گفته بود امریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای حمله جدیدی نخواهد کرد، اما مقام‌های امریکایی همچنان گزینه نظامی را روی میز دارند. برخی گزارش‌ها از بررسی احتمال حملات پس از انتخابات حکایت دارند و برخی دیگر این احتمال را پیش از انتخابات سوم نوامبر، با وجود چالش‌های دولت فعلی، رد نمی‌کنند.
در سطح منطقه، تصمیم وزارت خارجه امریکا برای کاهش کارکنان چهار سفارتخانه در امارات متحده عربی، قطر، اردن و لبنان، گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن به جنگ را افزایش داده است. این تصمیم پس از انتشار ارزیابی اطلاعاتی درباره افزایش تلاش‌های منتسب به ایران برای هدف قرار دادن کارکنان و مقام‌های امریکایی گرفته شده و بر اساس آن، سفارتخانه‌های چهار کشور همچنان باز هستند، اما فعالیت آنها محدودتر شده است. پیش‌تر نیز به کارکنان غیرضروری و خانواده‌هایشان در عربستان سعودی دستور داده شده بود این کشور را ترک کنند. جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی امریکا، در یادداشتی به مارکو روبیو نوشته که تلاش‌های منتسب به ایران برای طراحی حملات مرگبار علیه شهروندان امریکایی به مراحل پیشرفته رسیده است. تقویت حضور نظامی نیز ادامه دارد. گروه ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و نیروهای تفنگدار دریایی به منطقه اعزام شده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند شمار گروه‌های ناو هواپیمابر امریکا در خاورمیانه را به سه واحد برساند. این استقرار، همراه با هواپیماها و نیروهای مستقر در منطقه، گزینه‌های بیشتری برای حمله احتمالی در اختیار واشینگتن قرار می‌دهد.

۴ مسیر احتمالی پاسخ تهران

تهران هشدار داده که حمله جدید امریکا می‌تواند با پاسخی گسترده‌تر از واکنش‌های پیشین روبرو شود. رویترز اوایل اکتبر به نقل از مقام‌های ایرانی گزارش داد که فرماندهان در حال بررسی گسترش دامنه اهداف، فراتر از منافع امریکا، به کشورهایی هستند که از عملیات نظامی واشینگتن حمایت می‌کنند، و حتی احتمال گسترش دامنه تقابل به خارج از خاورمیانه نیز مطرح شده است. یک ارزیابی از منابع باز نشان می‌دهد که تهران چهار سناریوی احتمالی را در جنگ احتمالی در پیش خواهد گرفت. اولین سناریو، حمله مستقیم به اهداف نظامی امریکاست. گزارش ۲۳ اکتبر وال‌استریت‌ژورنال می‌گوید تهران به میانجی‌ها و به‌صورت علنی هشدار داده که حمله دوباره امریکا یا اسرائیل می‌تواند با پاسخ‌هایی فراتر از پایگاه‌های نظامی همراه شود. مقام‌های ایرانی از طریق واسطه‌ها هشدار داده‌اند که در درگیری احتمالی بعدی، نیروهای امریکایی و حتی ناوهای جنگی آنها با تهدید جدی‌تری روبرو خواهند شد. سناریوی دوم، گسترش جغرافیایی درگیری است. رویترز اول اکتبر به نقل از مقام‌های ارشد ایرانی گزارش داد که فرماندهان ایران در حال بررسی پاسخ گسترده‌تری به حمله احتمالی امریکا هستند و گروه‌های هم‌پیمان تهران در لبنان، یمن و عراق نیز برای مشارکت هماهنگ در چنین وضعیتی آماده‌باش گرفته‌اند. مؤسسه مطالعات جنگ نیز در ارزیابی ۲۳اکتبر خود نوشت که گروه‌های مسلح مستقر در عراق احتمالاً طی ۲۰ روز گذشته دست‌کم چهار پهپاد به سمت عربستان سعودی پرتاب کرده‌اند؛ حملاتی که به گفته این مؤسسه می‌تواند بخشی از فشار بر شرکای منطقه‌ای امریکا باشد. سناریوی سوم، تشدید فشار بر انرژی و کشتیرانی است.

بدترین ماه ۲۰۲۶ برای هرمز

تهدید زیرساخت‌های نفت و گاز کشورهای منطقه و افزایش حملات به کشتی‌های تجاری می‌تواند بازار انرژی را با شوک جدیدی روبرو کند. دو گزارش مهم وال‌استریت ژورنال و رویترز در ۲۰ و ۲۳ اکتبر به‌ترتیب نشان می‌دهند که عبور نفت از منطقه تا حدی ادامه دارد، اما خطر حمله و هزینه انتقال محموله‌ها افزایش یافته است. رویترز گزارش داده که اکتبر به بدترین ماه ثبت‌شده از نظر حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف آن تبدیل شده است. بر اساس داده‌های مؤسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، ۲۸ حمله در این ماه ثبت یا گزارش شده و شمار کل حملات از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه به ۱۱۳ مورد رسیده است. بیش از ۳۰‌نفتکش بسیار بزرگ حامل نفت خام نیز آسیب دیده‌اند که ۱۱ مورد آنها مربوط به اکتبر است.
در نهایت، هدف گرفتن زیرساخت‌های دیجیتال، مهم‌ترین سناریویی است که نگرانی‌ها را تشدید کرده است. رویترز در ۲۳ اکتبر گزارش داد که به گفته دو مقام ارشد امنیتی ایران، تهران برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس، در صورت حمله دوباره امریکا و اسرائیل، طرح‌هایی آماده کرده است. یکی از این مقام‌ها گفت ایران ممکن است تلاش کند مانع تعمیر کابل‌های آسیب‌دیده شود تا اختلال ارتباطی ادامه پیدا کند. اجرای چنین تهدیدی می‌تواند اینترنت منطقه، تراکنش‌های مالی، تجارت الکترونیک و خدمات ابری را مختل کند، هرچند اثر جهانی آن احتمالاً محدودتر خواهد بود، زیرا سهم تنگه هرمز از پهنای باند بین‌المللی کمتر از یک درصد برآورد شده است. همچنین حمله به زیرساخت‌های هوش مصنوعی یک تهدید عمده به شمار می‌رود. این مراکز محل نگهداری و پردازش داده‌ها و میزبان خدماتی هستند که شرکت‌ها، بانک‌ها و سازمان‌ها از آنها استفاده می‌کنند. وال‌استریت‌ژورنال در سپتامبر گزارش داد که پس از حملات به مراکز داده آمازون در امارات متحده عربی و بحرین، بخشی از داده‌های مشتریان که فقط در همان مراکز ذخیره شده بود، دیگر قابل‌بازیابی نبود.